Jeśli samochód uległ poważnemu uszkodzeniu, wtedy istnieje prawdopodobieństwo, że wystąpiła szkoda całkowita. Sprawdź, jak przebiega w takim przypadku rozliczenie umowy leasingu i jakie obowiązki ma leasingobiorca. Dowiedz się, czy przysługuje mu odszkodowanie od ubezpieczyciela.

Co to jest szkoda całkowita?

Szkoda całkowita to sytuacja, w której zniszczenia samochodu są na tyle poważne, że jego naprawa jest niemożliwa lub nieuzasadniona pod względem ekonomicznym. Kryteria jej ustalania są różne w zależności od rodzaju polisy (OC lub AC), a także konkretnych zapisów umowy ubezpieczenia.

Do najczęstszych przyczyn stwierdzenia szkody całkowitej w pojazdach można zaliczyć:

• poważne wypadki drogowe – np. dachowanie, zderzenie czołowe, kolizję z drzewem czy słupem,
• zalanie auta na skutek powodzi – może wtedy dojść do uszkodzeń układów elektrycznych, mechanicznych czy elektronicznych,
• pożar,
• uszkodzenia wywołane próbą naprawy pojazdu na własną rękę lub u niewykwalifikowanego mechanika.

Komu należy się świadczenie w przypadku szkody całkowitej w leasingu?

Jeśli auto w leasingu ulegnie szkodzie całkowitej, wtedy odszkodowanie będzie przysługiwać jego formalnemu właścicielowi, czyli firmie leasingowej. Towarzystwo ubezpieczeniowe wypłaca je w wysokości, która odpowiada wartości rynkowej pojazdu w dniu wystąpienia szkody – pomniejszonej o wartość wraku, czyli pozostałości po uszkodzonym samochodzie. Ubezpieczyciel dokonuje kalkulacji na podstawie własnej wyceny. Leasingodawca przeznacza otrzymane środki na pokrycie rat leasingowych, które pozostały leasingobiorcy do spłaty.

Leasing a szkoda całkowita – postępowanie i konsekwencje

Szczegółowe zasady postępowania w przypadku szkody całkowitej zazwyczaj są opisane w zawartej umowie leasingu – zwykle w części OWL (Ogólnych Warunkach Leasingu). Leasingobiorca jest zobowiązany do tego, aby zgłosić szkodę całkowitą zarówno w zakładzie ubezpieczeniowym, jak i powiadomić firmę leasingową. Najczęściej zawiadomienie można złożyć online – należy w tym celu wypełnić odpowiedni formularz. Niektóre firmy leasingowe pomagają swoim klientom załatwić wymagane formalności.

Towarzystwa ubezpieczeniowe wymagają, aby do zgłoszenia dołączyć określone dokumenty. Najczęściej są to:

• zdjęcia samochodu po szkodzie,
• opis miejsca i okoliczności zdarzenia,
• skan prawa jazdy właściciela,
• skan dowodu rejestracyjnego pojazdu,
• druk zgłoszenia szkody,
• spisane na miejscu zdarzenia oświadczenie sprawcy.

Wyznaczony przez ubezpieczyciela rzeczoznawca sprawdza następnie stan pojazdu i oświadcza, czy wystąpiła szkoda całkowita w leasingu. Jeśli ją stwierdzi, wtedy wyda protokół z numerem szkody.

Leasingobiorca powinien także dostarczyć zawiadomienie firmie leasingowej. W dokumencie zwykle należy wskazać m.in. następujące informacje:

• nazwa firmy, imię i nazwisko oraz adres leasingobiorcy,
• dane kontaktowe – numer telefonu i adres email do kontaktu,
• marka, model i nr rejestracyjny samochodu,
• data, miejsce i okoliczności zdarzenia,
• informacja, czy szkoda będzie likwidowana z polisy AC, czy OC sprawcy,
• nazwa i jednostka terytorialna zakładu ubezpieczeniowego,
• numer polisy AC (jeśli dotyczy),
• wiek i rok produkcji auta,
• miejsce postoju uszkodzonego pojazdu.

Jeśli ubezpieczyciel stwierdzi szkodę całkowitą, będzie to skutkować wygaśnięciem umowy leasingowej. Rozliczenie szkody całkowitej w leasingu polega na tym, że korzystający musi uregulować wszystkie pozostałe raty. Firma leasingowa może pokryć je z otrzymanego od ubezpieczyciela odszkodowania, lecz często jego kwota jest niższa niż zobowiązanie leasingobiorcy. Zwykle dzieje się tak w przypadku, gdy szkoda całkowita wystąpiła na długo przed zakończeniem ustalonego okresu leasingu. Korzystający musi wtedy wyrównać brakującą kwotę z własnych środków.

Szkoda całkowita samochodu w leasingu a księgowanie kosztów

Jeśli przedsiębiorca opłacił raty leasingowe po wystąpieniu szkody i wygaśnięciu umowy leasingu, nadal może uwzględniać je w kosztach uzyskania przychodu. Jeśli jest czynnym płatnikiem podatku VAT, nie straci też możliwości odliczenia naliczonego podatku.

Gdyby jednak przyznane przez ubezpieczyciela odszkodowanie było wyższe niż suma rat do zapłacenia na rzecz leasingodawcy, wtedy kwota nadwyżki będzie stanowić dla leasingobiorcy przychód podatkowy z działalności gospodarczej.

Szkoda całkowita z AC leasingobiorcy lub OC sprawcy

Towarzystwa ubezpieczeniowe kierują się odmiennymi kryteriami przy ustalaniu szkody całkowitej w przypadku polisy AC i OC – obie są obowiązkowe w leasingu.

Szkoda całkowita z OC sprawcy a leasing

Ubezpieczyciel stwierdza szkodę całkowitą z OC sprawcy, gdy koszty naprawy są wyższe niż 100% wartości rynkowej samochodu w dniu wystąpienia szkody – zanim doszło do zdarzenia. Firma ubezpieczeniowa ma obowiązek zapewnić poszkodowanemu na jego wniosek samochód zastępczy.

Szkoda całkowita z AC w leasingu

Firma ubezpieczeniowa może stwierdzić szkodę całkowitą z AC nawet wtedy, gdy koszty naprawy są niższe niż wartość rynkowa pojazdu w dniu szkody. Dokładne kryteria powinny być opisane w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia (OWU). Większość towarzystw ubezpieczeniowych ustala graniczną wartość na poziomie 70% wartości auta. Ubezpieczyciel nie musi w tym przypadku zapewniać pojazdu zastępczego – zwykle leasingobiorca może go jednak otrzymać, jeśli wykupił rozszerzoną polisę AC.

Szkoda całkowita samochodu w wynajmie długoterminowym

Wynajem długoterminowy jest formą leasingu, dlatego zasady rozliczania szkody całkowitej są analogiczne. W tym przypadku najemca również powinien zgłosić zdarzenie finansującemu oraz ubezpieczycielowi. Dochodzi też do rozwiązania umowy w dniu stwierdzenia szkody, a firma flotowa otrzymuje należne odszkodowanie i zazwyczaj zapewnia korzystającemu samochód zastępczy.

W przypadku wynajmu długoterminowego przedsiębiorca spłaca tylko spadek utraty wartości auta w czasie, a nie całą jego wartość – jak w przypadku klasycznego leasingu. W związku z tym istnieje mniejsze ryzyko, że kwota odszkodowania nie wystarczy na pokrycie pozostałych do końca umowy rat. Czasami tak się jednak dzieje – zwłaszcza gdy pozostało sporo czasu do końca wynajmu, a najemca nie wniósł opłaty wstępnej.

Leasing i szkoda całkowita – co z wrakiem?

Po stwierdzeniu szkody całkowitej pozostałości po pojeździe należą do jego właściciela, czyli firmy leasingowej. Leasingobiorca ma jednak możliwość zakupu wraku, jeśli zgłosi taką chęć leasingodawcy – po cenie, która wynika z wyceny ubezpieczyciela. Gdy natomiast zrezygnuje z zakupu, wtedy firma leasingowa wezwie go do zwrócenia kluczyków, książki gwarancyjnej i serwisowej, instrukcji obsługi, a także dowodu rejestracyjnego lub potwierdzenia jego zatrzymania przez policję. Auto zostanie wystawione na aukcję, a firma leasingowa przeznaczy otrzymane środki ze sprzedaży na pokrycie nieuregulowanych rat.

Jeśli leasingobiorca odkupi wrak, będzie mógł następnie naprawić go na własny koszt, sprzedać innej osobie lub firmie albo zezłomować. Warto pamiętać, że szkoda całkowita nie zwalnia z obowiązku dalszego opłacania ubezpieczenia OC w leasingu – trzeba to robić do momentu wyrejestrowania pojazdu.

Jak zabezpieczyć się przed negatywnymi skutkami szkody całkowitej?

Aby uniknąć ryzyka szkody całkowitej, warto przede wszystkim dbać o stan techniczny samochodu. Ważne jest, aby pamiętać o regularnych przeglądach, a także zachowywać ostrożność na drodze i przestrzegać przepisów drogowych.

Skuteczną ochronę przed stratą finansową na skutek szkody całkowitej auta w leasingu zapewnia ubezpieczenie GAP – zwłaszcza w wariancie fakturowym. Pokrywa ono nawet 100% różnicy między odszkodowaniem uzyskanym z OC lub AC a należnością względem firmy leasingowej. Środki można także przeznaczyć na wniesienie opłaty wstępnej w ramach kolejnej umowy leasingu. Istnieje możliwość, aby firma leasingową doliczyła składkę do miesięcznej raty leasingowej.

Szkoda całkowita auta w leasingu lub najmie – podsumowanie

Szkoda całkowita samochodu występuje w sytuacji, gdy uległ on uszkodzeniu, którego nie da się naprawić lub byłoby to nieopłacalne. Kryteria jej uznania zależą od tego, czy ubezpieczyciel usuwa szkodę z polisy OC, czy AC. Szkoda całkowita w leasingu skutkuje zakończeniem umowy i koniecznością zapłaty przez leasingobiorcę pozostałych rat. Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie leasingodawcy, który przeznacza środki na spłatę rat. Często nie wystarczają one jednak na pokrycie wszystkich należności – brakującą kwotę wpłaca wtedy leasingobiorca z własnych środków.

Aby uniknąć ryzyka związanego ze szkodą całkowitą, warto przede wszystkim wykupić polisę GAP. Istotne jest także to, aby dbać o stan techniczny pojazdu, pamiętać o jego bieżącym serwisowaniu oraz przestrzegać zasad ruchu drogowego.